Urolog Dziecięcy dr Marek Górniak
Wnętrostwo

Wnętrostwo jest to zatrzymanie jądra na drodze jego prawidłowego zstępowania. Jądro w trakcie życia płodowego rozwija się w okolicy nerki i przed urodzeniem u większości (ok.97%) donoszonych noworodków zstępuje do moszny. Może zatrzymać się u nasady moszny, w obrębie kanału pachwinowego, przy pierścieniu wewnętrznym kanału pachwinowego, w obrębie jamy brzusznej czy wręcz w okolicy nerki (wyjątkowo rzadko). U wcześniaków odsetek jąder niezstąpionych jest większy.

W wieku 1 roku u 1% chłopców stwierdza się wnętrostwo -  chłopcy ci wymagają niezwłocznego leczenia zabiegowego. Uważa się, że od tego momentu w jądrze rozpoczynają się procesy degeneracyjne związane ze zbyt wysoką temperaturą w obrębie kanału pachwinowego czy jamy brzusznej. Prowadzą one do upośledzenia funkcji jądra, w konsekwencji do zaburzeń płodności w wieku dojrzałym i występowania nowotworów niezstąpionej gonady u dorosłych z wnętrostwem. Niektórzy uważają, że taka gonada narażona jest w większym stopniu na skręt.
Jądro niezstąpione może być w różnym stopniu nieprawidłowo rozwinięte i wykazywać cechy hipoplazji oraz zaburzenia morfologii. Najczęściej są to deformacje wrodzone (być może spowodowane przez ten sam czynnik który zaburzył zstępowanie jądra), mogą być też do pewnego stopnia pochodną długotrwałego przebywania jądra poza moszną po urodzeniu. Jądra wewnątrzbrzuszne będą w większym stopniu wykazywały zaburzenia budowy i funkcji niż te zatrzymane u nasady moszny lub z pogranicza wnętrostwa i jądra wędrującego.

Ektopia jądra (jądro zbłąkane) to przemieszczenie jądra poza drogę jego naturalnego zstępowania. Mówimy o ektopii łonowej, udowej, kroczowej, brzusznej i skrzyżowanej. Wymaga zabiegu z tych samych wskazań co wnętrostwo. Pomijając ekstremalne przypadki zabieg przebiega tak samo jak zwykłe wnętrostwo.

Jądro niebadalne - jest to sytuacja kiedy badaniem palpacyjnym nie jesteśmy w stanie wyczuć gonady w mosznie, kanale pachwinowym czy lokalizacjach ektopowych. Może być spowodowane wnętrostwem brzusznym, niewykształceniem jądra (agenezja) lub jego zanikiem np. wskutek skrętu płodowego. W przypadku jądra brzusznego bardzo często wykazuje ono cechy dysgenezji i kwalifikuje się do usunięcia. Czasami jądra wędrujące, szczególnie u otyłych dzieci, nie dają się zbadać i są kwalifikowane jako niebadalne - po znieczuleniu znajdują się w mosznie. Tematowi jądra niebadalnego poświęcam osobną zakładkę.

Jądro wędrujące jest przedmiotem największej kontrowersji. Są to jądra, które w spoczynku, spokoju i cieple  (np. w ciepłej pościeli podczas snu albo w kąpieli) znajdują się w worku mosznowym. Podczas badania palpacyjnego jądra takie dają się sprowadzić do moszny, a powrózki nasienne są długie i elastyczne. Jądra wędrujące są fizjologią w wieku dziecięcym. Wynika to z wybitnie wyrażonego, szczególnie między 3 a 8 rokiem życia, odruchu z mięśnia dźwigacza jądra oraz niewielkich rozmiarów gonady, która z łatwością mieści się w szerokim, krótkim kanale pachwinowym.
Jeszcze kilkanaście lat temu operowano jądra wędrujące, albo może raczej nie odróżniano ich jednoznacznie od wnętrostwa. Myślę, że znaczna część przeprowadzanych w naszym kraju operacji wnętrostwa dotyczy jąder wędrujących. Operacje te przeprowadzane są niepotrzebnie. Przyczyną jest nieprawidłowe wyszkolenie pediatrów, szczególnie "starej daty", niepotrzebnie rozbudzone wątpliwości i obawy rodziców. Okresowo pojawiają się doniesienia o złym wpływie wędrujących jąder na dobrostan gonady ale mają one moim zdaniem charakter naukowej polemiki, nie są do końca wiarygodne i nie powinny rzutować na tym etapie na przyjętą w środowisku urologów dziecięcych doktrynę.

W ostatnich latach zwraca się uwagę na niezwykle rzadkie i przeciwne ogólnej tendencji, ale jednak możliwe, uciekanie jąder ku górze w miarę wzrostu dziecka lub pogorszenie lokalizacji jąder określanych dotąd jako wędrujące. Dlatego wszyscy ci pacjenci powinni pozostawać w corocznej kontroli urologicznej.

LECZENIE OPERACYJNE

Dla zakresu i sposobu przeprowadzenia zabiegu zasadnicze znaczenie ma odróżnienie wnętrostwa od "jądra niebadalnego". "Jądro niebadalne" wymaga przygotowania laparoskopii i odpowiedniego znieczulenia. Znieczulenie i strona chirurgiczna zabiegu są nieco poważniejsze niż w przypadku zabiegu otwartego wykonywanego przez kanał pachwinowy - do laparoskopii dziecko musi być zwiotczone i zaintubowane.
Zabieg sprowadzenia niezstąpionego jądra jest typową operacją wykonywaną w trybie jednego dnia. Zakres jest nieco większy niż przepukliny pachwinowej. Zabieg wykonywany jednoczasowo obustronnie sprawia z reguły dziecku wyraźnie większe dolegliwości. Pomimo stosowania leków przeciwbólowych większość dzieci poleguje przez 3 dni.
U zdrowych dzieci przed zabiegiem konieczne jest wykonanie badania morfologii i grupy krwi. W umówionym  dniu  rodzice zgłaszają się wraz z dzieckiem, które jest od 6 godzin na czczo. Po badaniu przez operującego chirurga oraz anestezjologa mogą towarzyszyć dziecku na salę operacyjną i być przy nim w momencie podania środków znieczulających.
Część chirurgiczna trwa od 20 do 40min. Jedno cięcie wykonywane jest w pachwinie, drugie niewielkie na worku mosznowym. Oba zamykane są szwami rozpuszczalnymi. W części przypadków jądro fiksowane jest do gazika który pozostaje na worku mosznowym przez 7 do 10 dni. Po tym czasie jest on usuwany podczas kontroli lekarskiej. Operowane dzieci często są małe i noszą pieluchę. Rolą rodziców jest zabezpieczenia rany na mosznie przed stolcem.

W CENTERMEDzie procedura związana z zabiegami w trybie jednego dnia przebiega mniej więcej tak:

Przed zabiegiem
Zabiegi odbywają się najczęściej we wtorki i czwartki po południu. Jeśli kwalifikacja do zabiegu odbywałą się dawno wskazane jest spotkanie na 7-10 dni przed zabiegiem. Jest to okazja do oswojenia się z miejscem i zadania pytań dotyczących okoliczności operacji.
W dzień przed zabiegiem proszę rodziców o kontakt w godzinach popołudniowych celem uściślenia i potwierdzenia ustalonej godziny.

Dokumenty przedzabiegowe w paczce ZIP tutaj.

W dniu zabiegu
- rejestracja, przedłożenie skierowania, wypełnienie i podpisanie zgód przedoperacyjnych (ankieta anestezjologiczna, zgoda chirurgiczna) - trwa ok. 15min
- spotkanie z chirurgiem celem przypomnienia sobie istoty schorzenia i ewentualnego wyjaśniania wątpliwości związanych ze zgodą na leczenie chirurgiczne - ok. 5min
- spotkanie z anestezjologiem - omówienie problemów zdrowotnych danego pacjenta mogących wpływać na sposób znieczulenia, omówienie znieczulenia i okresu bezpośrednio po nim - ok. 5min
- następnie jeden z rodziców towarzyszy dziecku w drodze na salę operacyjną. Dziecko jest usypiene drogą wziewną "w ramionach rodzica". Wszelkie bolesne manipulacje  - założenia wejścia dożylnego, znieczulenie miejscowe - wykonywane są później. Trwa to ok. 5min.
- dziecko znieczulone przebywa na sali operacyjnej w zależności od zabiegu 20 do 60min.
- dziecko zostaje przewiezione na salę wybudzeniową gdzie dołączają do niego rodzice.
- wybudzanie ze znieczulenia przebiega różnie. Niektóre dzieci przesypiają kilkadziesiąt minut i budzą się w dobrej formie i samopoczuciu, co najwyżej nieco ospałe. Większość dzieci, szczególnie małych, wybudza się szybko ale są jeszcze pod wpływem leków - splątane, w ograniczonym kontakcie, bardzo rozdrażnione, rozżalone. Jest to normalna sytuacja trwająca do 90min, która nie powinna budzić nadmiernego niepokoju rodziców, a w szczególności obaw rodziców, że dziecko coś boli.
- Po pełnym wybudzeniu, co trwa do 2 godzin, dziecko jest wypisywane do domu - może jechać w samochodzie osobowym, nawet w pozycji siedzącej w foteliku.

Po zabiegu
Większość dzieci wymaga podawania leków przeciwbólowych według zaleceń anestezjologa przez dobę po zabiegu (najczęściej jest to Paracetamol).  Jedynie chorzy operowani obustronnie (przepukliny, wodniaki, wnętrostwo) mogą odczuwać dolegliwości dłużej. Jeśli dolegliwości znikły po zabiegu,  a pojawiły się ponownie na przykład w 3 dobie to wymaga to kontroli chirurgicznej (infekcja rany).
Opatrunki rodzice usuwają samodzielnie w 5 dobie - większość ran jest szyta śródskórnie i nie wymaga usuwania szwów. Niewielkie zaczerwienienie, krwiak ("siniak") i zgrubienie w okolicy rany są rzeczami normalnymi i ustępują czasami nawet dopiero na przestrzeni tygodni.

Ostateczna kontrola mająca na celu ocenę wielkości i żywotności jądra oraz jego lokalizacji przeprowadzana jest nie wcześniej niż po 4 miesiącach od zabiegu. Tyle mniej więcej potrzeba tkankom w tej lokalizacji na odzyskanie prawidłowej konsystencji i całkowite ustąpienie pooperacyjnego obrzęku. W niektórych wątpliwych przypadkach konieczne są dalsze kontrole, szczególnie w okresie dojrzewania, kiedy spodziewamy się, że jądro podejmując swą funkcje powiększy się.

Informacje dla rodziców  na temat niezstąpionego jądra na oficjalnej stronie Europejskiego Towarzystwa Urologii Dziecięcej dostępne tutaj.

Aktualności
25-09-2017 21:16:00 Kontrakt z NFZ na 4-ty kwartał 2017

Według otrzymanych dzisiaj informacji CENTERMED przedłużył kontrakt z NFZ z zakresu urologii dziecięcej do końca roku. Wszystkie zaplanowane zabiegi dla chorych ubezpieczonych odbędą się planowo, nieodpłatnie w ramach kontraktu.

... czytaj więcej
04-07-2017 21:08:00 Kontrakt z NFZ na trzeci kwartał 2017 z urologii dziecięcej

Według właśnie otrzymanych informacji NFZ przedłużył kontrakt dla CENTERMED-u z zakresu urologii dziecięcej na 3-ci kwartał 2017 roku. Obejmuje on zabiegi w trybie jednego dnia oraz połączone z krótką (do dwóch dni) hospitalizacją.

... czytaj więcej
10-05-2017 21:49:00 Kontrakt z NFZ zaplanowany do czerwca 2017 przekroczony

Po rozliczeniu kontraktu za kwiecień okazuje się, że pozostała liczba punktów kontraktu jest mniejsza niż wykonywana przeciętnie przez miesiąc.

... czytaj więcej
Kontakt
Telefon do rejestracji:

(12) 370-82-00


Adres CENTERMED Kraków

ul. Św. Łazarza 14, Kraków

Przyjmuje codziennie od 9 rano,
jedynie w poniedziałki od 16stej.

Czwartki to dni w całości przeznaczone
na leczenia operacyjne.
____________________________
Pacjentom z okolic Wieliczki, gdzie sam mieszkam, proponuję wizyty w Centrum Medycznym 

BIOTAMED, ul. Wincentego Pola 4a, Wieliczka

w poniedziałki od 08:00

telefon rejestracji:

12 307 03 44

 

Jak do nas dojechać:

Urolog Dziecięcy dr Marek Górniak